RationalWiki's 2019 Fundraiser

There is no RationalWiki without you. We are a small non-profit with no staff – we are hundreds of volunteers who document pseudoscience and crankery around the world every day. We will never allow ads because we must remain independent. We cannot rely on big donors with corresponding big agendas. We are not the largest website around, but we believe we play an important role in defending truth and objectivity.

If everyone who saw this today donated $5, we would meet our goal for 2019.

Fighting pseudoscience isn't free.
We are 100% user-supported! Help and donate $5, $20 or whatever you can today with PayPal Logo.png!

Donations so far: $3900Goal: $6000

دوراهی اشتباهی

From RationalWiki
Jump to: navigation, search
New logo.png
If you were looking for this article in the English language, it can be found at False dilemma.

سفسطه‌ی دوراهی اشتباهی سفسطه‌ای منطقی است که سعی دارد دو نظر، گزینه یا نتیجه را طوری جلوه دهد که آن دو تنها گزینه‌های موجود به نظر بیایند. یعنی اگر یکی درست است دیگری باید غلط باشد یا اگر تو یکی را قبول نداری پس حتما دیگری را قبول داری. واقعیت این است که در غالب موارد بسیاری گزینه‌های میانی یا گزینه‌های دیگری وجود دارند و این طوری نیست که تنها دو گزینه مانعه الجمع مطرح باشد. به عبارت دیگر افراد می‌توانند به دو شکل مرتکب این سفسطه شوند یا افراد می‌توانند فرض کنند که تنها دو راه (یا سه راه و بنابراین نام باید سه‌راهی اشتباهی شود) وجود دارد در حالی که در واقعیت راه های دیگری هم وجود دارد. شکل دیگر این است که افراد دو حالت را مانعه الجمع تصور کنند در حالی که در واقعیت چنین نباشد.


فرد هنگامی مرتکب این سفسطه می‌شود که از عدم امکان وجود همزمان الف و ب به این نتیجه برسد که الف یا ب صحیح هستند

  1. عدم وجود (الف و ب)
  2. عدم الف
  3. بنابراین ب

به عبارت دیگر اینکه ((یکی باید درست باشد ولی هر دو نمی‌توانند درست باشند)) را با اینکه ((هر دو می‌توانند غلط باشند ولی هر دو نمی‌توانند درست باشند)) را با یکدیگر اشتباه می‌گیرد.

برای مثال:

  1. خلقت و تکامل نمی‌توانند هر دو درست باشند.
  2. تکامل اشتباه است.
  3. بنابراین خلقت درست است.

مثال بالا سفسطه‌آمیز است چراکه هم اعتقاد به خلقت و هم اعتقاد به تکامل هر دو، می‌توانند اشتباه باشند.